< terug naar opinie-overzicht

Van knuffelcrimineel tot psychopaat

Hoe verwijtbaar is het gedrag van iemand met een reptielenbrein?

Willem Holleeder was jarenlang zo’n beetje de knuffelcrimineel van Nederland. Toen hij zich op zijn scooter vertoonde, werden scooters ineens hip. Holleeder kreeg een column in Nieuwe Revu en mocht zelfs optreden in College Tour.

Zijn zussen en ex-vriendin waren minder met hem ingenomen, weten we sinds de vrouwen deze week een boekje open deden over Willems gewelddadige inborst.  Volgens deze getuigen bedreigde Holleeder hen en schrok hij er ook niet voor terug het zoontje van zijn zus een pistool tegen zijn hoofd te zetten. Holleeder zit nu vast op verdenking van betrokkenheid bij liquidaties. Tot zover het troetelimago.

Jeroen Pauw behandelde het onderwerp gisteren vanuit een interessante invalshoek. Zijn twee gasten, de psychiater Jan Swinkels en rechtbankverslaggever Saskia Belleman, hadden ieder een eigen visie op de oorsprong en de essentie van criminaliteit.

Swinkels memoreerde dat Holleeder als kind is mishandeld en geterroriseerd door zijn eigen vader. Mede daardoor, is de gedachte, is het misgegaan met zijn breinontwikkeling en heeft Holleeder zich ontwikkeld tot een psychopaat. Iemand zonder empathisch vermogen dus, zonder gewetensfunctie. Het brein van een psychopaat lijkt op dat van een reptiel, zei Swinkels. Die beesten kennen maar twee standen: aanvallen of aangevallen worden.

Belleman bracht daar tegenin dat niet iedereen met zo’n beroerde jeugd zich ontwikkelt tot psychopatisch moordenaar. Alsof ze wilde zeggen dat het gewelddadig gedrag mede aan Holleeder zelf te wijten is.

Heeft het veel zin om hier de verwijtbaarheidsvraag te stellen? Ik denk het niet. Door de combinatie van aanleg en milieu heeft Holleeder zich ontwikkeld tot degene die hij nu is. Iemand met een andere aanleg had in dezelfde omstandigheden waarschijnlijk andere keuzes gemaakt, maar dat is voor de beoordeling van Willem Holleeder niet zo relevant.

Je kunt de vraag ook anders stellen: is Willem Holleeder ziek of is hij ‘gewoon slecht’?  Ik denk dat hij slechte dingen doet omdat hij een psychische aandoening heeft, of, zo u wilt, ziek is. Juist daarom moet de samenleving optimaal beschermd worden tegen mensen als Willem Holleeder.

 

< terug naar opinie-overzicht